iga-2020-1
Airkule
Unifree-2019
HAVACILIK HABERLERİ RÖPORTAJ TÜRKİYE'DEN DÜNYADAN VİDEOLAR SEYAHAT ROTASI
   
  Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç mcetinguc@hotmail.com  
AKRAN DESTEK PROGRAMI (Peer Support)
26 Mayıs 2021 Çarşamba

Tanımı: Benzer pozisyonlardaki kişilerin problemli durumlarda birbirlerine verdikleri bilgi ve deneyim desteği; sosyal, duygusal ve davranışsal yoldaşlık sistemidir… Havacılık için sistematize edilmiş olan bu programın benzerleri uzun yıllardır bedensel-zihinsel özürlü veya uyum güçlüğü çeken çocuklarda; alkolizm, madde bağımlılığı, şizofreni, Alzheimer gibi erişkin hasta gruplarında, travma sonrası stres bozukluğu olgularında da uygulanmaktadır. Ülkemizde şimdilik pilotlarda başlanması plânlanan program, zamanla kabin ve hava trafik kontrolörlerini de kapsayacaktır.    

Havacılıkta akran desteği çalışmalarının evveliyatı 1970-80’lere kadar gider: ABD’de HIMS (Human Intervention Motivation Study), CIRP (Crisis Incident Response Program), İngiltere’de WIP (Welfare Intervention Program); 1990’larda Almanya’da (Stiftung Mayday), 2000’lerde Hollanda’da (Anti-Skid Group) bu mahiyette çalışmalar başlatmıştır. Ülkemizde de TSK’da sorunlu erlerden pilotlara kadar, farklı isimlerle (Buddy, Candaş) uygulanmıştır.

Bu programın sivil havacılıkta yine-yeniden önem kazanması, 24 Mart 2015 günü ikinci pilot Andreas Lubitz’in, GermanWings uçağını Fransız Alp’lerine intihar dalışı yaptırarak 10 dakika içinde 150 insanın ölümüne sebep olduğu trajik olay vesilesiyle olmuştur. EASA öncülüğünde Avrupalı pilot, uçuş hekimi ve havacılık psikoloğu dernekleri (ECA, ESAM, EAAP) ortak çalışmalar yapmış; 14 Şubat 2021 gününden itibaren bu programın (EPPSİ: European Peer Pilot Support Initiative) uygulanması zorunlu hale getirilmiştir.

Programın rasyoneli

Prestij, itibar, kariyer veya maddi kayıp endişeleri içindeki pilotlar, hava trafik kontrolörleri ve kabin ekipleri, genelde psiko-sosyal sorunlarını yöneticilerle veya psikologlarla paylaşmaktan kaçınırlar; üstünü örtmeye ve dışa yansıtmamaya çalışırlar. Yöneticilerinden, hekimlerden veya psikologlardan destek istemekten imtina eden bu kişilerin akran meslektaşlarıyla konuşarak sorunlarını çözmeleri daha uygun görülür. Gerçekten de destek ve yardımın, aynı stresleri birlikte yaşayan arkadaşlardan gelmesi; empatik ilişki, güven ve gizlilik tesisi görece kolaydır. Bu biçimde sürdürülen destek ilişkilerinin iyi sonuç verdiğine dair deneyimler vardır.

Gönüllü olarak destek verme sorumluluğu üstlenen ‘Peer’ pilotlar; guru, mentor, yaşam koçu değildir; ama onların yaptıklarıyla amaç ve yöntem benzerlikleri vardır. İlişki biçimi; ast-üst, usta-çırak, terapist-hasta, öğretmen-öğrenci, mentor-mentee ilişkisi de değildir; ama bunlarla örtüşen yanları çoktur. Akran desteğinde meslektaşların hiyerarşik olmayan, eşit konumda bulundukları bir destek ilişkisi söz konusudur. (Peer to Peer, Buddy to Buddy, Pilots help Pilot, For pilots by Pilots, For Colleagues by Colleagues…)       

Kapsam dışı durumlar:

1-Ruhsal hastalıklar. (Uzmana sevk edilir).

2-Disiplin sorunları. (İdari işlem yapılır).

3-Programa direnç gösterenler, işbirliği kurmayanlar. (Dışlanır).

Akran Destek Programının odaklandığı başlıca durumlar şunlardır:

-Yaşamsal streslerle başa çıkma zorlukları (ailevi, sosyal, mesleki, adli,  finansal)

-Sosyal düzeyi aşan, kontrolsüz alkol kullanımı

-Uçuş kazaları ve diğer travmatik stresler; kaygı, korku ve panik halleri

-Diğer psikiyatrik bozukluklar (örtülü veya açık)

-Hastalık düzeyinde olmayan ama psikolojik, bilişsel ve iyilik halini (wellbeing) bozarak uçuş emniyeti tehdidi yaratan durumlar…

Görüldüğü gibi program, ağırlıklı olarak psikososyal sorunlara ve psikiyatrik bozukluklara müdahale ve destek üzerine oturmaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da havacılık psikologları ile psikiyatristlerin kontrolünde yürütülmek zorundadır.  

Herkes ‘Peer’ Olabilir mi?

Programın kilit kişisi özel sorunları olan pilotlar ise, anahtar da akran desteği verecek olan pilotlardır (supporter, peer). Destek vermeye gönüllü olan her akran meslektaşın ‘peer’ olup olamayacağına dair sorunun yanıtı olumsuzdur. Mesleğinde başarılı bireylerin hepsi nasıl ki iyi lider veya iyi eğitici olamıyorsa, peer’lik de özel yetenek ve beceriler gerektirir. Bazı insanlar bu iş için çok uygun kişilik özelliklerine sahiptir (readiness); bazıları da değildir. Şirketler, kendi iç dinamiklerini dikkate alarak, iletişim ve başa çıkma becerileri iyi olan peer adaylarını belirleyip bir eğitim sürecine tabi tutarlar. Eğitim, EPPSI dokümanlarına göre 3-4 gün sürebilir. Sonrasında, destek alacak ve verecek kişiler arasında, mizaç uyuşması ve ilişki kolaylığı esaslarına göre bir ‘eşleştirme’ (matching) yapılır.

   

Akran Pilot Desteğinde İLKELER

1. Çözüm fırsatı: Pilotlar dışarıdan birilerine açılmak ve onlardan yardım almaktansa, sorunlarını kendileriyle aynı pozisyonda olan kişilerle çözmeyi tercih ederler. Bu olanak onlara sunulmazsa sorunlar gizlenir, halının altına süpürülür veya yeraltına iner. PPSP onlara güvenli bir bölgede (safe zone) sorun çözme fırsatı verir.

2. Güvence: Kendini açan, sorunlarından kurtulmak için çaba gösteren pilota, bu süreç sonunda cezalandırılmayacağı veya lisansını kaybetmeyeceği güvencesi verilir. Ancak bu güvencenin kötüye kullanılmasına izin verilmez.

3. Gizlilik: Paylaşılan bilgiler kesinlikle gizli tutulur, emniyet tehdidi olmadıkça asla başkalarıyla paylaşılmaz. KVKK’ya (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) özen gösterilir; bilgiler kayıt altına alınmaz ve dosyalanmaz.

4. Bağımsızlık: Pilota destek verme sorumluluğunu alacak olan pilotlar (peer) ve programı yöneten uzmanlar bağımsız çalışır; şirket yöneticilerinden direktif almaz.

5. Destek alacak pilotların belirlenmesi: Program tüm pilotlara duyurulur, güvenceler açıklanır, programın amacının kimseyi sistemden uzaklaştırmak olmadığı anlatılır, teşvik edilir; anonim başvuru ve iletişim kanalları (web, telefon, e-posta, vs) bildirilir.

Destek arayan pilotlar için 3 yol:

a. Sorunlarını kabullenip programa kendi istekleriyle katılabilirler (Self Report)  

b. Meslektaşları ya da aileleri tarafından bildirim yapılabilir (Report)

c. Şirket içindeki PPS grubu, kişisel gözlem ve duyumlarına göre bazı pilotları programa katılmaya davet ve teşvik edebilir…

6. Destek verecek olan meslektaşlar (peer, supporter): Örnek davranışlara sahip, kötü alışkanlıkları olmayan (temiz), deontolojiye uygun davranan, güvenilir, sorunları anlama ve ikna becerisi yüksek, gönüllü pilotlar arasından seçilir. Bu kişilere konuyla ilgili eğitim verilir; belirli aralarla uzman grubuyla istişare ederler.

7. Sınırlar: Peer grubu her sorunu çözme iddiasında olamaz, özellikle klinik hastalık düzeyindeki durumlarda uzman desteği ister.

Ülkemizdeki Durum

EASA’ya tam üye olmamakla birlikte Türk sivil havacılığı bu konuda bazı AB ülkelerinden daha hızlı davranarak çalışmalar yapmış durumdadır. EPPSI ile ilgili ilk toplantının yapıldığı 2017 yılında SHGM’nin talebi ile Havacılık Tıbbı Derneği bir çalışma grubu kurarak faaliyete başlamıştır.

Çalışmaların tamamlanmasını takiben ilk kez Pegasus Havayolları şirketinden gelen talep üzerine 2019 yılı Mart ayında Eğitim Programı uygulanmıştır. 2020 yılı sonunda ve 2021 yılı başında ise Pegasus Havayolları şirketine ikinci kez olmak üzere, Sun Express Havayolları ve TALPA peer adaylarına da Akran Pilot Destek Eğitimi verilmiştir. Eğitmen grubunda 3 psikiyatrist, 4 havacılık psikoloğu, 1 uçuş hekimi, 1 SMS uzmanı, 1 öğretmen pilot bulunmakta; interaktif biçimde sürdürülen teorik eğitimler ‘Rol playing’lerle pekiştirilmektedir.  

Ülkemizde SHGM’nin çok önemsediği bu programla ilgili talimat 1 Temmuz 2021 tarihinde çıkacak ve havayolu şirketlerinin konuyla ilgili faaliyetleri izlenecektir.


E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR    Toplam 13 yorum var, 10 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.
 

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
 
   
 
Kaptan Memduh Kayışbudak
9 Ağustos 2021 Pazartesi 09:31
Sayın Çetingüç, daha önce yazdıklarınız gibi, çok güzel açık ve anlaşılır bir yazı. Umarım bu alanda çalışan tüm yöneticiler de faydalanırlar. Harcadığınız zamanınıza ve emeklerinize sağlık. Sağ olun, var olun. İyi ki varsınız.. En derin selamlarımla..
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Muzaffer Çetingüç
1 Haziran 2021 Salı 00:53
Sn Garaudy, benim fikirlerimi/yazdıklarımı beğenmeme özgürlüğünüz var; okumazsınız olur biter... Bu köşede size düşüncelerinizi ifade etme hakkı da verildi; ama bunu iyi kullanmayıp hakarete yaklaşan söylemlere kaymaya başladınız; bu biraz ayıp oldu. Burada ‘Akran Destek Programı’ üzerine yorum beklerken siz tıp-psikiyatri-mantık-metin okuma-oruç gibi alanlarda münazara taleplerinde bulunarak konuyu da dağıttınız, haddinizi de aştınız diye düşünüyorum. Ben 48 yıllık hekimim, bunun 44 yılı psikiyatride geçti. Yerli ve yabancı hakemli dergilerde çıkan çok sayıda bilimsel makalelerim, araştırmalarım, kongre sunumlarım, kitaplarım var. 21 yıldır Havacılık Tıbbı Derneği Başkanıyım. 45 yıllık uçuş hekimiliği deneyimimle uçuş emniyetinin çeşitli konularında yazılar yazıyorum... Bunlar övünme değil, biyografimin özetidir... Bakın ben belliyim; ama sizin kimliğiniz, müktesebatınız, uzmanlık alanınız nedir belli değil. İmzasız mektupların kaale alınmaması biçiminde bir teamül olduğunu bilirsiniz. Ben genelde bunu yapmıyorum. Öncelikle kendinizi deşifre ederseniz; ikinci olarak mesleki altyapınızı belirtirseniz (hekim, psikolog, pilot, ATC, vb) bu konularda tartışmamız belli bir düzeye oturabilir. Ama amatör havacı iseniz; saygı çerçevesindeki sorularınızı bildiğim kadarıyla yanıtlarım. Aksi takdirde sizinle böyle kısır bir polemiğe girmeye ne zamanım var, ne de niyetim. Bu yazışmaları artık keselim lütfen...
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
GARAUDY
30 Mayıs 2021 Pazar 23:36
Sn, Çetingüç ,düello-mat-sütre :) nasıl algılarsanız sizin tercihiniz. Eleştirilerimi; ORUÇ ile ilgili takribi okuduğum 10 yazınız için yapıyorum. İlgili Ramazan yazılarınızı daha önce atıfta bulunduğum hususlar açısından AÇIKÇA amatörce buldum. BU yazılarınız üzerine kişisel analizim, SİZİN Tabiriniz “SÜTRE GERİSİ” Benim düşüncem “dinleyebilme olgunluğundan yoksunsuluğunuz, ki çıkarımım İÇİN şahsi tanışmışlığımızın gerekliliği yok. BİR GÜN açıkça “ORUÇ üzerine “yazılarınızı DETAYLICA konuşabilinceye kadar gerekli deyil. İSTERSENİZ tüm ilgili yazılarınıza karşı BİR HAFTA köşenizde benim yazıma yer verin yeterli. Oruçla ilgili tüm yazılarınız ve cümleleriniz ekibiniz tarafından kabul ediliyorsa; o yazılar için biraz masraflı ekip olmuş:) ZİRA eski yazdığınız sitedeki Bey bile tek başına mantık örgüsü daha sağlam yazılar yazmış.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş

30 Mayıs 2021 Pazar 20:40
Bu arada rumuz olarak “Garaudy” hatalı yazmışım:) Eğer ikna edici argümanlarınız olursa, ”özgüven” iltifatınız üzere (ironi de yapmış olabilirsiniz) hiç sorun deyil kişisel olarak. Samimiyetle kabul edip, dinleyebilecek aynı zamanda özür dileyecek kadar olgun olduğumu düşünüyorum. “Düello-Mat etme düşüncesi) şahsi kanaatiniz. İLKOKUL mezunu olarak eşitsiz olmasından dolayı etik kaygınız mevcut ise kaygılarınızı gidermek çok sorun olmayacak.. Şunu birkez daha vurgulamak isterim, eğer İSMİM çok elzem deyil diye düşünüyorum, zira tartışacağım mevzular siz deyil, sizin konumuzda farklı biri olsaydıda isimlerlerden bağımsız itirazımı imkanlar dahilinde iletirdim.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Garaudy
30 Mayıs 2021 Pazar 18:55
Sn. Çetingüç, İroni yapmadan dilerseniz topluma açık yada kapalı zoom görüşmesi yapabiliriz. Kişisel tercihim ismimi kullanmama yönünde. Eğer bunun için site yada şahsi bir prensibiniz mevcutsa, TC.no ve isim gibi bir seçenekle ile yorum yazma metodunu tercih edebilirdiniz. HER SENE RAMAZAN ayında mevzu olan üslüp ve yazılarınız İSTEDİMKİ bu sene Ramazan bitiminde seneye Ramazan gelmeden tartışılabilsin ki SİZİN iddia ettiğiniz “ORUÇLU KAFA “polemiğine girmeyelim birde :)
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Muzaffer Çetingüç
30 Mayıs 2021 Pazar 13:07
Sayın Graudy, ekip olarak bizi tıbbi- psikiyatrik-akademik-mantık-metin okuma vs. konularında düelloya davet eder gibi münazaraya çağırıyorsunuz... Bizim ekipte 3 profesör, 1 doçent, 4 psikolog, bir kaptan pilot, 1 uçuş hekimi var... Nasıl yapacağız? Neyi tartışacağız? Bizi hangi konuda mat etmeyi planlıyorsunuz? Eşitsiz bir durum olacak gibime geliyor... Benim özgüvenim sizinki kadar fazla değil; daha mütevazı olmayı denemelisiniz. Ayrıca daha kim olduğunuzu bile bilmiyoruz; keşke nickname arkasından (sütre gerisinden) değil de gerçek kimliğinizle yazsaydınız. Ne sakıncası var?
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Graudy
30 Mayıs 2021 Pazar 11:39
Öncelikle Airkule’ye demokratik tavrından dolayı teşekkür ederim. Türkiye’de havacılık kazalarını insan faktörü bağlamında minimize edebilmek üzere gerekli mantık değişiminin sadece kokpit ile yeterli olmadığını bilerek zira bu konuda önerin ve çalışmalarda bulunan zincirin halkalarınında mevzu üzerine değişim ve gelişim gösterme gerekliliğini izah edebilmek üzere ki bu konuda üzerinde doğruyu bulmak adına fikirleri tartışmak ÜLKEMİZ adına güzel bir adım olacağı kanatindeyiz.saygılarımızla
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Graudy
29 Mayıs 2021 Cumartesi 12:59
Sn. Çetingüç, çok samimi niyetle sizi, dilediğiniz sayıda ekibinizle gerek zoom gerek yüzyüze olabilecek bir ortamda, tıbbi-psikiyatri-mantık-Metin okuma -metinden doğru anlam çıkarma vb.her kapsamda akademik münazara’ya davet ediyoruz. aktif olarak kullandığınız emailinize ulaşmak istiyorum. akran destek projesinde muhtemeldirki olumlu katkılarınız olmuş olabilir LAKİN temel mevzulardaki aşikar subjektifliğiniz akademik kariyerinizi kullanma yetkinliğinizi düşündürüyor. Mevzu ŞAHSİ deyil, lakin bazı konularda karşı düşünce ifade edilmedikçe malesef benzer tutum ve bilimsellikten uzak, meslek etiğini göz ardı eden üsluplar artmakta. BUNDAN DOLAYI bu bir gerekliliktir. iyi günler
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Graudy
28 Mayıs 2021 Cuma 21:36
Sn.Çetingüç oruç ile ilgili tüm ulaşabildiğim yazılarınızı okudum, referans kaynaklarınızı siz dahi okumadığınızı düşünüyorum. magazin vari yazılarınız göz önünde bulundurulduğunda, ÜMİD EDİYORUM Kİ. AKRAN DESTEK PROGRAMINDA YOKSUNUZDUR.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Şebnem Gökkuşu
27 Mayıs 2021 Perşembe 14:12
Muzaffer Hocam emeğinize sağlık. Konu hakkında çok açıklayıcı, tanımını, amacını, özelliklerini keyifle okunabilir şekilde ifade eden bir yazı olmuş. Bu konudaki emekleriniz çok büyük. Teşekkürler Hocam.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
 
FACEBOOK YORUM Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Osman Gazi Baykal
NE KADAR ALÇAKTAN UÇMALI (SON)
Osman Gazi Baykal
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
PROFESYONEL KÜLTÜR VE ETİK BAĞLAMINDA UÇUŞ EKİPLERİNİN AŞI KARŞITLIĞI
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
İbrahim Köktener
AĞAÇLANDIRMADA DRONE TEKNOLOJİSİ
İbrahim Köktener
Tuğba İncel
GERMANWINGS KAZASI DAVASI SÜRÜYOR
Tuğba İncel
Faruk Sayılır
UCUZ HAYATLAR
Faruk Sayılır
Engin Aksüt
ACT KAZASI
Engin Aksüt
20210713-muzafferhoca
ÇOK OKUNANLAR
  FOTO GALERİ
SİNGAPUR AIRSHOW-2020

SİNGAPUR AIRSHOW-2020

  VİDEO GALERİ
BiR ZAFER ANITI: ISTANBUL HAVALiMANI

BiR ZAFER ANITI: ISTANBUL HAVALiMANI

  GÜNÜN MANŞETLERİ
 
FUZULİ HAVALİMANI AÇILDI
SIA'DAN YENİ MARKA KAMPANYASI
THY KAPANIŞ ZİLİNİ ÇALDI
CORENDON DANİMARKA PAZARINDA
ABD KAPILARI AÇIYOR
IAF ÜYELİĞİ TESCİLLENDİ
CREW-3 GÖREVE HAZIR
DEV REFLEKTÖR YERLEŞTİRİLDİ
UÇAN OTOMOBİL PİYASADA
NE KADAR ALÇAKTAN UÇMALI
 
  UÇUŞ BİLGİLERİ
İç Hatlar Dış Hatlar
Geliş Gidiş Geliş Gidiş
  İstanbul Havalimanı
  Sabiha Gökçen
  Ankara
  Antalya
  HAVA DURUMU
  İstanbul
Çarşamba Perşembe Cuma
12 / 15 °C 13 / 17 °C 13 / 16 °C
  ARŞİV
 
   
 
 
UNUTMAYACAĞIZ...
 
Onur Güntürkün
 
 
UNUTMAYACAĞIZ…
 
Ünal Başusta

  •Künye
  •İletişim
  •Havacılık Haberleri
  •Röportaj
  •Türkiye'den
  •Dünyadan
  •Seyahat Rotası
  •Havacılık
  •Uçuş Eğitim
  •Havalimanları
  •Göklere Veda
  •Havacılık Emekçileri
  •Havacılık
  •Reklam Videoları
  •Röportaj
  •Video Haber
  •Airbus
  •Airbus
  •turist
  •Birleşik Arap Emirlikleri
  •Kadri Samsunlu