iga-2020-1
Airkule
Unifree-2019
HAVACILIK HABERLERİ RÖPORTAJ TÜRKİYE'DEN DÜNYADAN VİDEOLAR SEYAHAT ROTASI
   
  Osman Gazi Baykal ogba3234@hotmail.com   
I. DÜNYA SAVAŞINDA KIBRIS ÜZERİNDE OSMANLI UÇUŞLARI
20 Aralık 2015 Pazar

I. Dünya savaşında Ordu Başkomutanlığında Müttefiklerin İskenderun Körfezi’nden bir çıkartma yapacakları endişesi vardı. Bu harekâtın da Kıbrıs üzerinden yapılacağı varsayılıyordu. Gerçi İngilizler, ajanları vasıtasıyla bu söylenceyi İstanbul, Adana, Antalya vb. şehirlerde yayarak Osmanlıların diğer cephelerden kuvvet kaydırmasını sağlamayı amaçlıyorlardı. Bu şartlar altında Kıbrıs’ta neler olup bittiğinin bilinmesi özellikle 4. Kolordu tarafından çok önemli idi. Bu yüzden 1915 yılında Adana’da konuşlandırılan 4. Tayyare Bölüğünden istenen esas görev, Kıbrıs Adasının keşfiydi. Ancak uçakların menzilleri Adana’dan bu iş için yeterli olmadığı için Silifke civarında bir pist ve gerekli alt yapı hazırlanmıştı.

10 Nisan 1916 günü Pilot Üsteğmen Mitat Bey ve Rasıt Alman Başçavuş Drewes, R2 kuyruk numaralı Rumpler B-I tipi uçakla sabah 07.30’da Silifke’den havalandı. Havanın bulutlu olması nedeniyle alçaktan sürdürülen uçuşta önce Doğu Kıbrıs kıyıları üzerinden geçildi. Yialoussa civarındaki bir köyden piyade ateşi açıldı. Uçak yükselerek Magosa’ya yöneldi. Burada olağandışı bir şey görülmeyerek adanın iç kısmına dönen uçucular bulut nedeniyle 300 m’ye alçaldılar. Önce Lefkoşe, ardından Girne’ye döndüler. Girne üzerinde iki posta gemisi ile birkaç yelkenli gemi tespit edildi. Saat 09.45’te geri dönüş rotasında açıkta, bir İngiliz karakol gemisini gördüler. Gemi, üzerine gelen uçağı görünce Kıbrıs’a yöneldi. Ancak kötü hava koşulları nedeniyle pilot takipten vazgeçerek Anadolu kıyısına ulaşınca uygun gördüğü ilk düzlüğe uçağı indirdi.

4 Ağustos 1916 günü Kıbrıs’a ikinci keşif uçuşu gerçekleştirildi. Aynı tip uçak ve aynı ekip yine Silifke meydanından bu kez bomba yüküyle havalandı. 2.400 m. yükseklikten önce adanın güneyine yöneldiler. Larnaka limanında 15 kadar küçük tekne ve açıkta seyir halinde bir şilep vardı. Uçak daha sonra Lefkoşe, Magosa kentleri üzerinde uçtu: Magosa limanında sadece 8 yelkenli gemi görüldü. Ayrıca Kıbrıs’ta askeri yığınaklar ve ordugâh yoktu. Hiçbir askeri hedef görülemediği için taşınan bombalar atılamadan geri getirildi.

Ekim1916’da 4. Tayyare Bölüğünden Karargâha yollanan mesajda uçucu personelden yoksun oldukları bildirilmişti. O sırada Pilot Teğmen Fuat Halim hastalandığı için Adana hastanesinde yatarken bölük komutanı Deniz Pilot Yüzbaşı Hüseyin Sedat ülser hastalığı nedeniyle yatak istirahatli, Rasıt Üsteğmen Hüseyin Bican hastalık nedeniyle istirahatli ve diğer Rasıt Yüzbaşı Mehmet Sadi Bey de başka birliğe atanmıştı. Bu durum üzerine Başkomutanlık Vekâleti, sivil pilot Behçet Beyi bölüğe atamıştı. Ardından Rasıt Üsteğmen Hüseyin Bican da iyileşince, 4.bölük bir uçağı uçurabilme yeteneğine kavuşmuştu.

Kasım ayında 4.Tayyare bölüğünün elindeki iki Rumpler B-I tipi uçaktan, R-2 kuyruk numaralı olanı kullanılmaz hale gelmiş ve uçuşlar bundan sonra sadece R-12 kuyruk numaralı uçakla sürdürecekti.

Sivil Pilot Behçet Bey R-12 kuyruk numaralı Rumpler B-I tipi uçakla 15-16 ve 18 Kasım 1916 günleri Kıbrıs üzerinde keşif uçuşları yaptı. Aynı ekip 1 ve 23 Aralık 1916 günleri ada üzerinde keşif uçuşlarını tekrarlamıştı. Tüm görev sonu raporlarında adada hiçbir olağandışı gelişme ve hazırlık olmadığını belirtmişlerdi.

1917 başında 4. Ordu komutanı Cemal Paşa’nın Başkomutanlık Vekâletine gönderdiği yazıda -günümüz Türkçesiyle- “Kıbrıs üzerinde devamlı olarak yapılmakta olan uçak keşiflerinin deniz uçaklarıyla daha güvenli olacağı anlaşılmıştır. Bundan dolayı derhal Silifke’de bir deniz uçak istasyonu kurulması gerekmektedir. Silifke’ye iki, mümkün değilse bir deniz uçağının gönderilmesini rica ederim” demişti. Bu yazıya Başkomutanlığın verdiği cevap ise: “Şu an elimizde Silifke’de kullanılacak deniz uçağı yoktur. Almanya’ya sipariş edilen 24 uçak geldiğinde, bu isteğiniz üzerine yeterli sayıda uçak belirtilen yere gönderilecektir” denildi. Nitekim bu yazışmalar sonucu 27 Ocak 1917’de 4. Tayyare Bölüğüne İstanbul’dan gelen Albatros B-1 tipi bir uçak katıldı. Ancak bu uçağın menzili Kıbrıs’ın keşfi için yeterli değildi. Dolayısıyla Kıbrıs görevlerine yine tek olan Rumpler B-I tipi uçakla sürdürülecekti.

9 Şubat 1917 günü sivil pilot Behçet Bey ve Rasıt Yüzbaşı Mehmet Sadi Kıbrıs adasına bir keşif uçuşu yaptılar. Görev sonu raporunda herhangi olağandışı durum görülmediği yazılıydı. Daha sonra bir keşif uçuşu yapıldı. Ancak uçak, motor arızası nedeniyle Anadolu kıyısına mecburi iniş yapmış ve hasarlanmıştı. Bu kazadan sonra elde uçak kalmadığı için bir süre Kıbrıs’a uçuş yapılamamış, arızalı uçak İstanbul’a gönderilmiştir.

17 Mart ve 23 Mayıs 1917 günleri Pilot Behçet Bey ve Rasıt Üsteğmen Hüseyin Bican, yeni gelen ve daha güçlü Albatros AK-51 uçağı ile Kıbrıs’a keşif uçuşları yaptılar. Bu uçuşlarda da adada herhangi bir değişiklik olmadığı anlaşıldı.

16 Haziran 1917’de pilot Behçet Bey ve birliğe yeni katılan Rasıt Teğmen Sıtkı Tanman yine Kıbrıs’a keşif uçuşu yaptılar. 2.000-3.000 m. yükseklikten fotoğraflar çekip, görev sonu raporlarında adada herhangi bir anormallik olmadığını belirttiler.

5 Temmuz 1917 günü pilot Behçet Bey ve Rasıt Teğmen Hüseyin Bican sabah Albatros AK-51 uçağı ile Silifke’den havalanarak Kıbrıs üzerinde keşif uçuşu yaptılar. 3.5 saatlik uçuşta Lefkoşe’de herhangi askeri birlik tespit edemediler. Girne, Magosa ve Larnaka limanlarında bulunan sivil gemilerin resimlerini çektiler.

5 Ekim 1917 günü bölüğe yeni atanan Avusturyalı Pilot Onbaşı Max Suchin ve Rasıt Teğmen Sıtkı Tanman, Kıbrıs’a keşif görevi için Silifke’den havalandılar. Uçucular limanlarda hiçbir askeri ve nakliye gemisi ile askeri yığınak görmediklerini görev sonu raporlarında belirttiler. Ayrıca çektikleri fotoğrafları kolordu komutanına gönderdiler.

9-11 Ekim’de Adana’nın İngiliz uçaklarınca bombalanması üzerine kolordu komutanının ısrarla isteğiyle 16 Ekim 1917’de Kıbrıs bir kez daha havadan keşfedildi. Ancak Ada’da anormal bir durum görülmezken, her üç limanda sadece az sayıda ticaret gemisi bulunmaktaydı.

17 Ekim 1917 akşamüstü iki yabancı uçak, Kıbrıs istikametinden gelerek Silifke Meydanı üzerinde bir tur atarak doğuya uzaklaştılar. Gece nedeniyle mukabelede bulunamayan 4. Tayyare Bölük Komutanı ve pilot, meraktan sabahın erken saatinde Albatros AK-51 uçağıyla derhal havalanarak Kıbrıs’a keşif görevine çıktılar. Uçucular artık Kıbrıs’ı çok iyi bildikleri için enine-boyuna adada düşman kuvvetlerinin konuşlanabileceği her yeri dikkatle gözden geçirdiler. Limanların hepsi kontrol edildikten sonra Silifke’ye dönerek uçucular görev sonu raporunda olağandışı hiçbir şey olmadığını belirttiler. Aslında durum sonradan anlaşıldı: Kolordu komutanı Türkler’in adada yaptığı keşif uçuşlarına güvenmemesi nedeniyle, Almanların 302. Paşa bölüğüne ait iki uçağın da Kıbrıs’ta keşif yapmasını istemişti! 4. Tayyare Bölüğünün durumdan haberdar olmaması yanlış değerlendirme sonucu Alman uçaklarının düşman varsayımını getirmişti… Alman uçucuların da raporlarında adada hiçbir askeri hazırlık olmadığı yönünde olması sonucunda komutanlar rahatlamışlardı...

31 Ekim 1917 günü Pilot Fuat Halim ve Rasıt Hüseyin Mazlum Beyler Kıbrıs’a keşif uçuşu yaptılar. Herhangi olağandışı bir durum olmadığını rapor ettiler.

Silifke’den Kıbrıs’a son keşif uçuşu 13 Kasım 1917’de yapıldı: Pilot Onbaşı Max Suchin ve Rasıt Teğmen Sıtkı Tanman da görev sonu raporlarını tıpkı öncekiler gibi herhangi bir değişiklik olmadığı yolunda verdiler.

Aynı günlerde Mersin’e Alman Deniz Uçak Müfrezesi geldi. Artık Doğu Akdeniz ve Kıbrıs’ın hava keşiflerini bu birlik yapacaktı. Alman birliğinde Sablatnig SF-5 tipi deniz uçakları vardı. Daha sonra birliğe Friedrichshafen F-33 tipi deniz uçakları da katılacaktı. 4. Tayyare Bölüğü ise Filistin’e intikal edecekti.

Kasım 1917’de Kıbrıs’a keşif uçuşu yapan Alman deniz uçağı dönüşte benzini bittiği için kıyıya mecburi iniş yaptı. Kıyı nöbetçileri başlangıçta uçak ve ekibi, İngilizlere ait zannetmesine rağmen sonradan Alman uçucuları tanıyınca, gerekli benzin temin edilerek uçağın birliğine dönüşü sağlandı.

1918 yılında Alman Müfrezesi Kıbrıs üzerinde keşif-karakol uçuşlarını sürdürmüşlerdi. Osmanlı Ordusu Genelkurmay Başkanı Alman General Von Seekt’in yayımladığı 21 Ekim 1918 tarihli genelgesine göre Alman personelin bir araya toplanarak geriye dönüş hazırlıklarını yapmalarını emretmişti. Mersin’deki Almanların bir kısmı Sivastopol, diğerleri de İstanbul üzerinden anavatanlarına dönmüşlerdi. Ardından Mondros mütarekesiyle Osmanlı Ordusu’nun tüm faaliyetleri durdurulmuştu.

Başvurulan Kaynaklar:

*Türk Hava Kuvvetleri Tarihi Cilt: I-II-III- IV (Ajun Kurter – Hv. Kuv. Kom. Yayınları, 2006)

*Türk Havacılık Kronolojisi (Stuart Kline – Dönence, 2002)

*Arşivi Kaybolan Savaş (Murat Çulcu - Kastaş yayınevi, 2009)

*İngilizlerin Kıbrıs’taki Tarihi: Acısıyla Tatlısıyla Bir Ada (Tabitha Morgan – Kalkedon, 2013)


E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR    Toplam 5 yorum var, 5 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.
 

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
 
   
 
Girne
19 Ocak 2016 Salı 23:26
Güzel şeylere ihtiyacımız var bu yangın yerinde. Ellerine, emeğine sağlık.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
KY
9 Ocak 2016 Cumartesi 11:26
Türkiye'nin aydınlık yüzüne ayna tutanlar nitelik ve nicelik olarak azalırken siz ve sitenizin varlığı nefes aldırıyor.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Dilruba
5 Ocak 2016 Salı 08:46
Gelecek yazılarınızı merakla bekliyorum.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Emekli
3 Ocak 2016 Pazar 12:55
Yazıda geçen meydan ve uçakların resimleri de sergilense iyi olur kanaatindeyim.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
NZ
22 Aralık 2015 Salı 09:40
havacılık tarihimizin eksik taşlarını tamamlama gayretinizi tebrik ederim.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
 
FACEBOOK YORUM Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Osman Gazi Baykal
NE KADAR ALÇAKTAN UÇMALI (SON)
Osman Gazi Baykal
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
PROFESYONEL KÜLTÜR VE ETİK BAĞLAMINDA UÇUŞ EKİPLERİNİN AŞI KARŞITLIĞI
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
İbrahim Köktener
AĞAÇLANDIRMADA DRONE TEKNOLOJİSİ
İbrahim Köktener
Tuğba İncel
GERMANWINGS KAZASI DAVASI SÜRÜYOR
Tuğba İncel
Faruk Sayılır
UCUZ HAYATLAR
Faruk Sayılır
Engin Aksüt
ACT KAZASI
Engin Aksüt
20210713-muzafferhoca
ÇOK OKUNANLAR
  FOTO GALERİ
SİNGAPUR AIRSHOW-2020

SİNGAPUR AIRSHOW-2020

  VİDEO GALERİ
BiR ZAFER ANITI: ISTANBUL HAVALiMANI

BiR ZAFER ANITI: ISTANBUL HAVALiMANI

  GÜNÜN MANŞETLERİ
 
THY'DEN GÜNEY AVRUPA FIRSATI
ACI EUROPE YÖNETİMİNE SEÇİLDİ
HEATHROW'DA BÜYÜK KAYIP
'AVRUPA'NIN EN İYİSİ' SEÇİLDİ
KAYSERİ'DE KAPASİTE ARTIŞI
F-16 SATIŞINA 'VETO' TEHDİDİ
HARTUM HAVAALANI KAPATILDI
İLK KEZ ÇİN'DE ÜRETİLDİ
FUZULİ HAVALİMANI AÇILDI
SIA'DAN YENİ MARKA KAMPANYASI
 
  UÇUŞ BİLGİLERİ
İç Hatlar Dış Hatlar
Geliş Gidiş Geliş Gidiş
  İstanbul Havalimanı
  Sabiha Gökçen
  Ankara
  Antalya
  HAVA DURUMU
  İstanbul
Çarşamba Perşembe Cuma
13 / 16 °C 13 / 16 °C 13 / 16 °C
  ARŞİV
 
   
 
 
UNUTMAYACAĞIZ...
 
Onur Güntürkün
 
 
UNUTMAYACAĞIZ…
 
Ünal Başusta

  •Künye
  •İletişim
  •Havacılık Haberleri
  •Röportaj
  •Türkiye'den
  •Dünyadan
  •Seyahat Rotası
  •Havacılık
  •Uçuş Eğitim
  •Havalimanları
  •Göklere Veda
  •Havacılık Emekçileri
  •Havacılık
  •Reklam Videoları
  •Röportaj
  •Video Haber
  •İstanbul Havalimanı
  •Airbus
  •thy
  •American Airlines
  •uçak