Günün Haberleri   |   Giriş sayfam yap  |   Favorilere ekle   |   Künye   |   İletişim   |   Sitene haber ekle 23 Mart 2019 Cumartesi 
 
TAV-TUR
ATU-yilbasi
Ana Sayfa Havacılık Haberleri Röportaj Türkiye'den Dünyadan Videolar Seyahat Rotası
   
  Şeref Sezgin seref737@gmail.com  
YAZILIMLA ÖLÜM ARASINDAKİ İNCE ÇİZGİ
14 Mart 2019 Perşembe

Pilot ve bilgisayar mücadelesini yolcular canlarıyla ödedi...

Son 5 ay içinde meydana gelen iki kazada, yepyeni Boeing 737 MAX 8 tipi uçağın düşmesi ve bu kazalarda 346 kişinin yaşamını yitirmesiyle başlayan tartışmalarda dikkatler yazılım hatalarında yoğunlaştı.

Tartışmalarda öne çıkan konu, MCAS (Manevra Karakteristikleri Arttırma Sistemi) adındaki çok yeni bir sistem…

MCAS, daha önce Boeing 737'lerin hiçbir modelinde bulunmayan bir sistemdi. Boeing, 737 tipi uçakların daha büyük versiyonunu üretirken yolcu sayısının, maksimum kalkış ağırlığının artması sonucunda uçağa daha büyük ve daha verimli LEAP motorlarını takmak zorunda kaldı.

Bu yeni Leap motorlar, yüzde 14 daha fazla yakıt verimliliğine sahip ve daha büyük motorlar… Ancak motorlar kanat altına yerleştirilirken yaşanan problemden ötürü yeri değiştirildi ve öne alındı. Böylece uçağın karakteristik yapısı bozuldu ve motorun yeni konumu ile ağırlık merkezinin daha arkaya kayması nedeniyle uçağı düz uçuşta bile uçurmak ciddi zorlaştı. Uçak Rüzgar Türbini testlerinde sürekli “tırmanış” meyili gösteriyordu. Boeing bunu önlemek için yeni “MCAS” yazılımını kurdu.

Peki bu yazılım ne getiriyordu?

Uçakta Alfa Kanat adı verilen, küçük birer kanada benzeyen 3 adet AOA sensör bulunuyor. Bunlar, pilottan bağımsız olarak tırmanış açısı verilerini sürekli bilgisayara gönderiyor. Yani bu sensörlerin görevi, bilgisayara uçağın uçtuğu açıyı sürekli söylemek… Normalde kalkış sonrası ağırlığına göre F/D, ufkun en uygun tırmanış açısını pilota verir. Bu açı da yaklaşık 10-18 derece arasındadır.

Uçağın aşırı tırmanış göstermesi durumunda bu yazılım, AOA sensörlerinden (Angel Of Attack-Aşırı Tırmanış Açısı) aldığı bilgiyle, pilottan bağımsız olarak uçağın burnunu ufuk çizgisine, gerekirse “alçalma” vererek “uçağı kurtarmak” üzerine tasarlandı.

Şimdiye kadar ki bulgulara dayanan sorun işte bu noktadan sonra başlıyor…

PİLOTLAR SİSTEMDEKİ HATALARI DEFALARCA RAPOR ETTİ

Boeing Max serisinde uçan birçok pilot sistemin hatalarla dolu olduğunu sürekli rapor etti. Lion Air pilotları, defalarca şirketine B737 max uçaklarındaki “sensör arızalarını” rapor etmişti…

29 Ekim günü Lion Air Flight 610 uçuşunda pilot, aynı arıza nedeniyle kalkış sonrası geri dönmek istemiş fakat başaramamıştı.

10 Mart günü Etiyopya Havayollarının Boeing 737 MAX uçağında da aynı durum tekrar etmişti. Kalkış sonrası pilot, arıza nedeni ile geri döneceğini söylemiş fakat 6 dakika içinde gerçekleşen kazaya engel olamamıştı.

Gerçek şu ki, bugün hiçbir pilot, MCAS yazılımı hakkında neyin doğru, neyin yanlış olduğunu bilmiyor. Pilot raporlarından anlaşıldığına göre, henüz hiçbir pilot bu konuda eğitim almamış… Boeing’in havayolu şirketlerine yolladığı yazı, daha önce 737 tip eğitimi almış bütün pilotların, 15 saatlik 737 MAX tipi yer eğitimi ve bir saat uçuş eğitimi sonunda bu yeni uçağı güvenle uçurabileceğini belirtiyordu.

Fakat 737 MAX uçurmaya başlayan pilotlar bir büyük sorunla karşılaşacaklarından habersizdiler… Bu sorun aslında bir ölüm kalım meselesi olacak “pilot-bilgisayar savaşı” idi… Bilmediği ve ilk defa gördüğü bir arızayı çözmek için simülatör eğitimi de almamış bir pilot, uçuş esnasında karşılaştığı bu zorluğu nasıl aşacaktı?.. Bunun için pilotun elinde kullanması gereken 737 MAX Manuel’i bulunuyordu. Arıza tespit edildiğinde, uçmayan pilotun manuele bakarak ilgili bölümü bulup, kaptana madde madde okuması ve uygulanması gerekiyordu.

Ancak pilot ve bilgisayar arasındaki bu savaşın galibi, bilgisayar oldu.

Bugün Boeing, uçakta bir güncelleme yapacağını açıkladı. Açıklamada, AOA sensörleriyle ilgili bir arıza olması durumunda, bilgisayarları limitli tırmanışta tutmanın bir yolunun bulunacağı belirtildi.

Peki pilotlar sensörlerden gelen hatalı veriyi tespit edip, Manuel’den neler yapılması gerektiğini bulup, MCAS sistemini nasıl devre dışı bırakacaktı? Bu sistemin nasıl devredışı bırakılacağına dair Boeing 29 Ekim günü olan Lion Air kazasından bir hafta sonra iki sayfa ID yayınlamıştı.

Bu sistemi devre dışı bırakacak olan anahtarlar “STAB TRIM’’ olarak adlandırılıyor. Devre dışı bırakmak için de 2 adet kilitli konumdaki anahtarın “CUT OUT’’ yapılması gerekiyordu.

Pilot bu yeni yazılımı bilseydi, simülatörde eğitimini alsaydı, Stap Trim şalterlerini kapatır, MCAS sistemini devre dışı bırakırdı. Fakat ne yazık ki, arızayı anlamakta 1-2 dakikalık gecikmenin sonucu 2 facia yaşandı.

Bilgisayarlar hepimizin sonu mu olacak, bunu zaman gösterecek…

Her zaman hayatımıza kolaylıklar getirmeyeceği belli.


E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR    Toplam 15 yorum var, 10 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.
 

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
 
   
 
A J Plt
17 Mart 2019 Pazar 14:11
Enteresan bir okadarda keyifli bir makale. Elinize sağlık
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
Flypgs
15 Mart 2019 Cuma 14:32
Teşekkürler hocam Detaylar çok iyi
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
T. H. K.
15 Mart 2019 Cuma 11:01
Yeni uçakları elektroniğe boğdular. Tek motor 90 beygir uçakta Garmin 1000 koymuş. Ne işe yarayacakli. Özelliklerin %10 nunu uçak kullanamıyor zaten. Malesef havacılık teknolojiye bu sefer yenik düştü. Yazılarınızı beğenerek okuyorum sevgili kardeşim. Sizinde Thk eğitimli pilot olduğunuzu duymuştum. Kolaylıklar dilerim.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
Tx max a cevap
15 Mart 2019 Cuma 10:41
Yüksek tırmanış açısı algılayınca ,Stol süratine bakmaksızın trimi sonuna kadar burun aşağı komutu veriyor. Airbusta bu sistem böyle çalışmaz. Çok yalnış. Etiyopya uçağı son dürati 383 not. Şükrü
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%83 %17
Edward
15 Mart 2019 Cuma 07:48
follow up..
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
Nurettin Alas
14 Mart 2019 Perşembe 22:48
Güzel ve bigilendirici bir yazı olmuş. Kalemine sağlık
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
TxMax
14 Mart 2019 Perşembe 18:18
Uçak madem kalkistaki sorunu çözmek icin düzeltme hamlesi yapıyor neden yere çarpmayı algılayıp bu yanlış düzeltmeyi iptal etmiyor? Hız ve yükseklik gibi diger sensörlerden gelen veriyi göz ardı ediyor sanırım.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%88 %13
Meraklı pilot
14 Mart 2019 Perşembe 14:47
Yazınızı 2-3 defa okudum. Anlamaya çalışıyorum. Benim seviyemin çok üzerinde konular. Bu kaza ile ilgili okuduğum en güzel tespitleri olan yazı. Airkule ve size teşekkürler Yaşam bu kadar teknolojik olmamalı
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
Engin Aksüt
14 Mart 2019 Perşembe 14:37
Şeref Bey elinize sağlık. Dolu dolu açıklayıcı ve bilgilendirici bir yazı olmuş. Teknik analizlerde havacılık siteleri arasındaki Airkule farkı sizinle devam ediyor.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
Kpt. B737 MAX AOA sensörü 3 tane
14 Mart 2019 Perşembe 14:35
Tüm MAX serisi 8 ve 9 için 3 AOA sensorü sürekli uçuşu takip eder ve yazılıma iletir ibaresi tüm manuellerinde var.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
 
FACEBOOK YORUM Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
 
 
 
GÖKLERİN KRALİÇESİNE JÜBİLE
 
İbrahim Köktener
 
 
II. DÜNYA SAVAŞINDA TÜRKİYE’DE HAVACILIK VE OLAYLAR-2
 
Osman Gazi Baykal
 
 
UCUZ HAYATLAR
 
Faruk Sayılır
 
 
PİLOT ADAYI SEÇİMİ, KOLAY BİR İŞ Mİ?
 
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
 
 
ACT KAZASI
 
Engin Aksüt
 
 
BOEING 737 MAX GERÇEKLERİ
 
Şeref Sezgin
 
 
TAVAN FİYAT SADECE BİR PRENSİP ANLAŞMASIDIR
 
Tuğba İncel
 
 
EYLEM NEDEN AÇILIŞA YAKIN TARİHTE BAŞLADI
 
Cem Gök
 
 
2016'DA İŞÇİ HAREKETİNİN AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI
 
Erhan Bilgin
  SON YORUMLAR
  ÇOK OKUNANLAR
  FOTO GALERİ
THY UÇAĞINDA DOĞUM

THY UÇAĞINDA DOĞUM

  VİDEO GALERİ
İLK UÇUŞ ŞEHİTLER ANISINA..

İLK UÇUŞ ŞEHİTLER ANISINA..

  GÜNÜN MANŞETLERİ
 
ATATÜRK HAVALİMANI'NDAN SON UÇUŞA RAĞBET
KABİN MEMURU 1,5 AY TUTUKLU KALDI
ÜNİVERSİTELİLER NASA'DA YARIŞACAK
RUS PİLOT VE BİR BOZ AYI
METRO NE ZAMAN GELECEK
KURSTA MCAS SİSTEMİNDEN SÖZ EDİLMEDİ
O TAKSİCİ İHRAÇ EDİLDİ
DRONE YÜZÜNDEN KAPALI KALDI
ENDONEZYA 49 UÇAKLIK SİPARİŞİ İPTAL ETTİ
TGS BÜYÜK TAŞINMAYA HAZIR
 
  UÇUŞ BİLGİLERİ
İç Hatlar Dış Hatlar
Geliş Gidiş Geliş Gidiş
  İstanbul Atatürk
  İstanbul S. Gökçen
  Ankara
  Antalya
  HAVA DURUMU
  İstanbul
Cumartesi Pazar Pazartesi
3 / 6 °C 2 / 6 °C 0 / 4 °C
  ARŞİV
 
   
 
 
UNUTMAYACAĞIZ...
 
Onur Güntürkün
 
 
UNUTMAYACAĞIZ…
 
Ünal Başusta
 

  •Künye
  •İletişim
  •Havacılık Haberleri
  •Röportaj
  •Türkiye'den
  •Dünyadan
  •Seyahat Rotası
  •Havacılık
  •Uçuş Eğitim
  •Havalimanları
  •Göklere Veda
  •Havacılık Emekçileri
  •Havacılık
  •Reklam Videoları
  •Röportaj
  •Video Haber
  •kaza
  •yolcu
  •uzay
  •bilal ekşi
  •New York