iga-2020-1
Airkule
Unifree-2019
HAVACILIK HABERLERİ RÖPORTAJ TÜRKİYE'DEN DÜNYADAN VİDEOLAR SEYAHAT ROTASI
   
  Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç mcetinguc@hotmail.com  
EN UYGUN GÖREV ADI: TÜRKONOT
12 Şubat 2021 Cuma

Türk Uzay İnsanları İçin En Uygun Görev Adı: TÜRKONOT     

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 9 Şubat 2021 günü Milli Uzay Programı çerçevesinde yaptığı açıklamada, Cumhuriyetimizin 100’üncü yılında uzaya (Ay’a?) bir Türk’ün gönderileceği müjdesini verdi. Heyecan yaratan bu açıklamanın içeriğindeki belirsizlikler havacılık çevrelerinde yorumlandı. ABD’nin ambargoları nedeniyle uzaya gidişin NASA aracılığıyla olamayacağı; ama Elon Musk’ın SpaceX şirketi ya da Roscosmos’un daha önceki vaadi (Başkan Dmitriy Rogozin’in, 27 Ağustos 2019 günü yaptığı açıklama) dikkate alınarak Soyuz aracı ile de gerçekleşmesi olasılığı üzerinde duruluyor…

Öncelikle şu tespitlerin altını çizmeliyiz: Ay’a veya Uluslararası Uzay İstasyonuna bir Türk insanının gitmesi büyük bir PR çalışmasıdır; uzayda bayrak gösterme ve prestij yükseltme hamlesidir. Bilim dünyamız için bir motivasyon olduğu kadar, ulusal bilinç ve özgüven arttırıcıdır. Belki NASA ve benzeri kuruluşlarda görev yapan onlarca parlak bilim adamlarımızdan birkaçının bile tersine beyin göçüne vesile olsa yeterlidir. Stratejik olarak da, masanın bir yerinde oturuyor olmak ve değerli uzay madenleri ile uzaydan yapılacak askeri saldırıların seyircisi olmamak gibi avantajlar getirebilir...

Cumhurbaşkanı yaptığı konuşmada ayrıca ilk Türk uzay insanına astronot ya da kozmonot kelimelerine karşılık gelen bir ad önerilmesi için çağrıda bulunmuştu. Uzun yıllar önce dilimize giren ‘pilot’ sözcüğü gibi, ‘Astronot’un da henüz tam yerleşmeden özgün bir sözcük üretilmesi bağlamında bu çağrı gayet yerindedir.

Havacılıkta pilotların ve uzay insanlarının görev adı olan ‘pilot’ Fransızca kökenli bir sözcüktür; dümenci, kılavuz kaptan, yarış otomobili ve havaaracı sürücüsü gibi kavramları karşılar. Havacılıktaki uçak, helikopter, balon, drone sürücüleri bu adla anılır. Pilot sözcüğünün dilimize girmediği Birinci Dünya Savaşı yıllarında ülkemize gelen ilk uçaklar ‘Tayyare’, sürücüleri de ‘Tayyareci’ olarak anılmaktaydı. Arapça kökenli bu sözcükler, denizcilerin kendilerine ‘bahriyeli’, futbolcuların da ‘topçu’ denilmesini sevmeleri gibi, ülkemizde 1-2 nesil öncesine kadar yaygın biçimde kullanıldı. Sonraki yıllarda TDK’nın önerdiği ‘Uçak, Uçakçı’ gibi sözcükler, derinliksiz ve hafif kaldığı için olsa gerek jargona giremedi; çünkü ‘tayyareci’ sözcüğü daha melodik, romantik ve şövalyece geliyordu. 1972 yılında kavram karmaşasının düzeltilmesi ve resmi yazışmalarda tektipleşme amacıyla Hava K.K. tarafından yayınlanan bir emirle, ‘uçak’ ve ‘pilot’ sözcüklerin kullanımı zorunlu hale getirildi. ‘Tayyare’ ve ‘tayyareci’ sözcükleri resmi yazışmalardan kaldırıldı; ama özel konuşmalarda uzun yıllar varlığını sürdürdü (*).  

Ülkemizde uzaya çıkan insanlara ‘astronot’ denilmesi, Amerikan kültürüne olan aşinalıktan gelen bir alışkanlık olarak neredeyse dilimize girmiştir. İngilizce konuşan ülkeler genellikle ‘Astronaut’, Ruslar ‘Kosmonaut’ Çinliler ‘Taikonaut’ Avrupalılar ‘Euronaut’, Fransızlar ‘Spationaute’ sözcüklerini kullanırlar. Etimolojik olarak bu sözcüklerdeki ‘Astro’ eki yıldız, ‘Kosmo’ evren, ‘Tai’ ise gök anlamındadır. Çoğunlukla kullanılan ‘naut’ eki denizcilik anlamındadır; bu, uzay bilimine denizcilikten gelen bir mirastır. Yani baskın denizcilik kültürü gökyüzünü de bir deniz olarak görmüş ve uzayın derinliklerine giden insanları ‘yıldız / evren denizcisi’ olarak adlandırmıştır.

2005 yılında Türk Dil Kurumu astronot karşılığı olarak 'Gökmen' kelimesini önerdi; ama nedense o da pek tutmadı. Bugün için aday isimler listesinde Göktürk, Gökalp, Gökmen, Gökderi, Gökreis, Gökay, Türkay, Türkonot, Evrenot, Fatih, Alparslan, Akıncı ve Caca Bey de bulunmaktadır. Kanaatimizce ‘Türkonot’ adı, hem Türk ön-eki taşıması, hem de uluslararası uzay terminolojisine paralel biçimde (Rusların, Çinlilerin ve Avrupa’nın yaptığı gibi) ‘naut’ son-eki barındırması nedeniyle, uzay insanı kavramını karşılayan en uygun sözcüktür.

* Sarp İ. Bir Jet Pilotunun Anıları. Kastaş Yayınevi. İstanbul, 2015. s. x, 99-100,157.


E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR    Toplam 3 yorum var, 3 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.
 

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
 
   
 
Haluk Benef
13 Şubat 2021 Cumartesi 22:28
TÜRKONOT güzel isim.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Orhan Özdemir
13 Şubat 2021 Cumartesi 01:25
Türkonot kadın Asrotürk erkek Haydi rasgelsin
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Orhan Özdemir
12 Şubat 2021 Cuma 23:10
AYNNEN... .!
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
 
FACEBOOK YORUM Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Osman Gazi Baykal
GÖKYÜZÜNDE TUHAF ANLAR
Osman Gazi Baykal
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
HAVACILIKTA NEZAKET KURALLARI VE DAVRANIŞ ADABI
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
İbrahim Köktener
AĞAÇLANDIRMADA DRONE TEKNOLOJİSİ
İbrahim Köktener
Tuğba İncel
GERMANWINGS KAZASI DAVASI SÜRÜYOR
Tuğba İncel
Faruk Sayılır
UCUZ HAYATLAR
Faruk Sayılır
Engin Aksüt
ACT KAZASI
Engin Aksüt
ÇOK OKUNANLAR
  FOTO GALERİ
SİNGAPUR AIRSHOW-2020

SİNGAPUR AIRSHOW-2020

  VİDEO GALERİ
BiR ZAFER ANITI: ISTANBUL HAVALiMANI

BiR ZAFER ANITI: ISTANBUL HAVALiMANI

  GÜNÜN MANŞETLERİ
 
GÖKYÜZÜNDE TUHAF ANLAR
AVRUPA'DA LİDERLİĞİNİ SÜRDÜRDÜ
FRANSA'DA UÇAK DÜŞTÜ
AIR SHOW'DA PLAJA ACİL İNİŞ
EN UYGUN DRONE HANGİSİ
BELÇİKA'DAN AB SEYAHATLERİNE İZİN
KRİZ MERKEZİ KURULDU
LONDRA-ANTALYA UÇACAK
VAN GÖLÜ FOTOĞRAFINI ÇEKMİŞTİ
NASA 'SPACEX'İ SEÇTİ
 
  UÇUŞ BİLGİLERİ
İç Hatlar Dış Hatlar
Geliş Gidiş Geliş Gidiş
  İstanbul Havalimanı
  Sabiha Gökçen
  Ankara
  Antalya
  HAVA DURUMU
  İstanbul
Pazartesi Salı Çarşamba
9 / 16 °C 10 / 15 °C 10 / 15 °C
  ARŞİV
 
   
 
 
UNUTMAYACAĞIZ...
 
Onur Güntürkün
 
 
UNUTMAYACAĞIZ…
 
Ünal Başusta

  •Künye
  •İletişim
  •Havacılık Haberleri
  •Röportaj
  •Türkiye'den
  •Dünyadan
  •Seyahat Rotası
  •Havacılık
  •Uçuş Eğitim
  •Havalimanları
  •Göklere Veda
  •Havacılık Emekçileri
  •Havacılık
  •Reklam Videoları
  •Röportaj
  •Video Haber
  •İstanbul Havalimanı
  •test
  •pandemi
  •Delta Airlines
  •Kadri Samsunlu