iga-art
iga-jetex
igaMay2026
Airkule
Unifree-2019
HAVACILIK HABERLERİ RÖPORTAJ TÜRKİYE'DEN DÜNYADAN VİDEOLAR SEYAHAT ROTASI
Ajet-2026
   
  Doç. Dr. Esra Bihter Gürler [email protected]   
SİNSİ TEHLİKE: SESSİZ VE DERİNDEN
19 Kasım 2026 Perşembe

Uykunun en tatlı olduğu anda yakalanmıştı. Aslında tam olarak ağrı da denemezdi. Adeta birisi dişinin üzerine bastırıyordu. Baskının getirdiği huzursuzluk uykusunu böldü. Bir bardak su ve bir ağrı kesici. Uyandığında gece yaşadığı rahatsızlıktan eser bile yoktu. Kahvaltı yaptı, dişlerini fırçaladı. “Tık” yoktu. Muayeneye gitmeyi aklına bile getirmedi; hem de ağrı "zaten" geçmişti.

Tanıdık bir hikaye değil mi? Kimbilir kaçınız yaşadı, kaçınız şahit oldu? Ya sonrası…

Köprüden Önce Son Çıkış: Klinik Sürecin Sessiz Anatomisi

Derin bir çürük, pulpaya yaklaştığında bakteriyel toksinler dentin tübülleri aracılığıyla diffüze olmaya ve pulpayı inflamasyon sürecine sokmaya başlar. Bu aşama çoğu zaman hastanın fark ettiği ilk semptomdur: genellikle geceleri başlayan, spontane, zonklayıcı bir ağrı çoğu zaman baskı hissiyle karışık. Hasta ağrı kesici alır; ağrı birkaç saat içinde ya da en geç birkaç günde geçer.

Burada bir yanılsama devreye girer. Ağrının kesilmesi iyileşme değil; çoğu zaman tersine, nekrozun başlangıcıdır.

Merck Manual, temel klinik referanslar bu süreci şu şekilde tanımlar: Geri dönüşümsüz pulpitiste doku inflamasyonu, kapalı pulpa odasının rijit duvarları içinde basınç artışına neden olur ve sinir liflerini sürekli uyarır. Ancak bakteriyel ilerleme devam ettiğinde sinir lifleri birer birer nekrotik hale gelir; iletim kapasiteleri azaldıkça beynin algıladığı ağrı sinyali de azalır. Bir noktada diş tamamen sessizleşir: soğuğa, sıcağa yanıt vermez; perküsyon testine bile yanıt vermeyebilir.

Hastanın yorumu? "Geçti. Artık iyi."

Oysa bu sessizlik bir iyileşme değil; klinik terminolojide "asemptomatik pulpa nekrozu" — yani dişin özünün ölmesi, ancak henüz periapikal dokulara ulaşmamış bakterilerin kanalda kolonize olmaya başlamasıdır. AAE (Amerikan Endodontistler Birliği) terminolojisine göre bu aşama resmi olarak şöyle tanımlanır: "Pulpa nekrozu kendi başına ağrıya veya periapikal patolojiye yol açmaz; kanal enfekte olmadıkça." Kritik kelime "henüz"dür.

Haftalar veya aylar içinde bakteriyel kolonizasyon derinleştikçe enfeksiyon apikal foramenden periapikal dokulara sızar. Bu aşamanın ardından tablo tırmandığında, sürpriz hazırdır: akut apikal periodontit ya da akut apikal apse. NRS 8/10 — ilaçlara dirençli, trigeminal sistemi maksimum kapasitede çalıştıran, önceki yazılarımızda anlattığımız o tablonun ta kendisi.

Sinsi Olan Nedir?

Bu sürecin havacılık emniyeti açısından tehlikeli kılan yönü, patolojinin pilot tarafından tamamen görünmez olmasıdır. Asemptomatik nekroz döneminde pilot:

-Herhangi bir ağrı duymaz

-Rutin sağlık muayenesinde "sağlıklı" görünür

-Kendi kendine "o ağrı geçti, sorun yok" der

-Medikal lisansını riske atmamak için zaten sessiz kalmaya eğilimlidir. Bu nedenle, bir süre önce bir ağrı kesiciyle kestiği ağrıyı ifade etme gereği bile duymaz.

Klinik sürecin tam ve güvenilir olarak tanımlandığı Pocket Dentistry ve AAE kılavuzlarına göre asemptomatik apikal periodontit aşaması, enfeksiyon ile bağışıklık yanıtı arasındaki denge bozulana kadar hiçbir belirti vermeden aylarca sessiz kalabilir. Bu dengeyi bozacak tetikleyiciler arasında bağışıklık sisteminin baskılanması, stres ve yeni bir virülan mikroorganizmanın kanal sistemine ulaşması sayılabilir. Tam da uzun uçuşların, zaman dilimi değişikliklerinin ve operasyonel baskının bağışıklık yanıtını yorduğu koşullar.

Barodontalji: İrtifanın Tetiklediği Bomba

Uçuşta sahneye bir aktör daha eklenir: İrtifa. Asemptomatik nekrotik bir diş, yer seviyesinde hiçbir belirti vermese de uçuş irtifasında bir uyarı olmaksızın şiddetli ağrıya dönüşebilir. Buna barodontalji denir ve havacılık tıbbı literatürüne göre uçuş koşullarında bildirilen dental acil durumların önemli bir kısmını oluşturmaktadır; kaynakların incelenmesinde uçuşla ilişkili dental patoloji vakalarının %67'sinde pulpitis ve pulpa nekrozu/apikal periodontit bulunmaktadır (Gupta et al., PMC, 2014). Boyle-Mariotte yasası gereği kabin basıncı düştükçe dişin içindeki gaz hacmi artar; intrapulpal ve periapikal basınç artar; yer seviyesinde sessiz olan bir lezyon, kokpitte aniden tam bir endodontik acile dönüşür.

Sistem Neden Görmüyor?

SHT-MED kapsamındaki periyodik sağlık muayenelerinde dental değerlendirme standartları, asemptomatik pulpa nekrozunu tespit edecek araçlardan yoksundur. El feneriyle yapılan bir muayene yüzey lezyonlarını görebilir; ancak içi boş, sessiz, enfekte bir kanalı görmek için periapikal radyografi, vitalite testi, panaromik radyografi hatta şüpheli durumlarda tomografi gerekir. Bunlar rutin havacılık muayenesinin standart protokolünün dışındadır.

Sonuç olarak sistem, pilotun ağrı bildirmesine güvenir. Pilot ise hem kendini kandırmış, hem de lisansını kaybetme korkusuyla zaten sessiz kalmaya koşullanmıştır.

Uçuş emniyeti; pilotun o geceyi hatırlamasına değil, o geceyi anlayabilen bir sistemin varlığına emanet edilmelidir. Sinsi tehlike, ses çıkarmadığı için tehlikelidir.


E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR    Toplam 1 yorum var, 1 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.
 

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
 
   
 
Muzaffer Çetingüç
19 Kasım 2026 Perşembe 13:00
Bihter hocam, uçuş emniyetini doğrudan veya dolaylı biçimde olumsuz etkileyen dental sorunlara ışık tuttuğunuz ve farkındalık yarattığınız için teşekkür ediyorum. Konuyu çok güzel açıklamışsınız.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
 
FACEBOOK YORUM Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Doç. Dr. Esra Bihter Gürler
SİNSİ TEHLİKE: SESSİZ VE DERİNDEN
Doç. Dr. Esra Bihter Gürler
Osman Gazi Baykal
UÇUŞTA HANGİ KOLTUĞU TERCİH EDERSİNİZ?
Osman Gazi Baykal
Engin Aksüt
CHEMTRAIL TEORİSYENLERİNE AÇIK ÇAĞRI
Engin Aksüt
İbrahim Köktener
ABD'DE HAVA TRAFİK KONTROLÖRÜ ZORDA
İbrahim Köktener
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
PSİKOLOJİK OKURYAZARLIK
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
Tuğba İncel
GERMANWINGS KAZASI DAVASI SÜRÜYOR
Tuğba İncel
ÇOK OKUNANLAR
  FOTO GALERİ
SİNGAPUR AIRSHOW-2020

SİNGAPUR AIRSHOW-2020

  VİDEO GALERİ
ENGELLERİN AŞILDIĞI HAVALİMANI

ENGELLERİN AŞILDIĞI HAVALİMANI

  GÜNÜN MANŞETLERİ
 
'HER ŞEY DAHİL' TARTIŞILDI
SİNSİ TEHLİKE: SESSİZ VE DERİNDEN
'HUP' KONGRESİNE HAZIRLIK
PİLOT LİSANSLARINA DÜZENLEME
İSG'DE 'YATIRIM' SÜRÜYOR
HAVA KARGONUN GELECEĞİ
10 YIL HAPİSLE KARŞI KARŞIYA
RUSYA'DA ASKERİ UÇAK DÜŞTÜ
SAVAŞ UÇAĞI DÜŞTÜ
YURT İÇİ UÇUŞLARDA İNDİRİM
 
  UÇUŞ BİLGİLERİ
İç Hatlar Dış Hatlar
Geliş Gidiş Geliş Gidiş
  İstanbul Havalimanı
  Sabiha Gökçen
  Ankara
  Antalya
  HAVA DURUMU
  İstanbul
Perşembe Cuma Cumartesi
10 / 17 °C 16 / 21 °C 17 / 20 °C
  ARŞİV
 
   
 
 
UNUTMAYACAĞIZ...
 
Onur Güntürkün
 
 
UNUTMAYACAĞIZ…
 
Ünal Başusta

  •Künye
  •İletişim
  •Havacılık Haberleri
  •Röportaj
  •Türkiye'den
  •Dünyadan
  •Seyahat Rotası
  •Havacılık
  •Uçuş Eğitim
  •Havalimanları
  •Göklere Veda
  •Havacılık Emekçileri
  •Havacılık
  •Reklam Videoları
  •Röportaj
  •Video Haber
  •Rusya
  •kaza
  •Qatar Airways
  •Temel Kotil
  •Teknofest