19/20 Ağustos 1918 gecesi bir İngiliz uçağı Haliç’e gelerek Alman denizaltı iskelesine üç bomba attı. Bombalar hedefi ıskalarken Ayvansaray ve Eğrikapı’ya düştü. Sivillerden üç İtalyan, bir Türk yaralandı. Uçak dönüş rotasında Ayastefanos meydanına taarruz etmek istediyse de yerden açılan makineli tüfek ateşi karşısında saldırıdan vazgeçerek bombalarını daha ileride Marmara Ereğlisi’ne attı. Bunun sonuçları bilinmiyor.

21/22 Ağustos 1918 gecesi üç İngiliz uçağı İstanbul rotasındayken Gelibolu ve Şarköy’deki gözetleme postaları, İstanbul’u telgraf ile durumdan haberdar ettiler. Şehirde alarm verilerek tüm savunma önlemleri alındı. Bir süre beklenmesine rağmen düşman uçakları görünmeyince “Alarm bitti” uyarısıyla tekrar şehir normal hayatına dönüp ışıklar yakıldı. 00.30 sularında İngiliz uçakları bu kez Adalar yönünden şehre gelerek değişik yerlere 11 adet bomba attılar. Beyazıt, Vefa, Eminönü Yeni cami avlusu, Ayasofya, Yedikule ve Zeytinburnu askeri mühimmat fabrikasına düşen bombalar maddi hasar verdi. Sivillerden bir kişi öldü, dört kişi de yaralandı. Ayrıca yerden uçaklara atılan top mermileri de halktan iki kişinin yaralanmasına neden oldu!

25/26 Ağustos 1918 gecesi 22.00 sularında iki İngiliz uçağı İstanbul üzerine batıdan geldiler. Bakırköy’e iki, Hasköy denizaltı iskelesine beş bomba attılar. Saldırıda önemli maddi hasar oluşmazken, sivilden bir kişi yaralandı. Yedikule civarında yerden açılan bir uçaksavar top mermisi iki kişinin yaralanmasına neden oldu.

27/28 Ağustos 1918 gecesi yine birçok düşman uçağının İstanbul rotasında uçtuğu gözetleme postaları tarafından rapor edildi. Gelen uçaklar İngiliz Hava Kuvvetlerinden olup, şehrin üstüne varınca, iki tanesi Haliç tersanesi ve Hasköy denizaltı iskelesine 9 bomba attılar. Önemli bir maddi hasar olmazken sivilden bir kişinin ölüp, 9 kişinin de yaralanması halk üzerinde psikolojik rahatsızlık yaratmıştı. Diğer İngiliz uçakları Kasımpaşa’daki Bahriye Nezaretine dört, Kalender ile Üsküdar’a ikişer bomba attılar. Bu saldırıda herhangi bir can kaybı olmazken, hafif maddi hasar olmuştu. Ayrıca düşman uçaklarından biri isabet alarak İmralı adasının kıyısına zorunlu iniş yaptı. Ekip esir alınmadan önce uçağı yakarak imha etme fırsatını bulmuşlardı.

İngilizlerin bombardımanlarına karşı Enver Paşa, 28 Ağustos 1918’de Hariciye Nezaretine (Dışişleri Bakanlığı) yazdığı bir yazıda İngiliz hükümetine kendisinin belirlediği metinle bir nota verilmesini istiyordu! Notanın konusu günümüz Türkçesi ile özetle şöyleydi: “İstanbul bir çok tesisleri olan açık bir şehirdir. Önemli hiçbir askeri tesis yoktur. Eğer bu hava hücumlarına son verilmezse, o güne kadar şehirde serbestçe yaşayan müttefik devletler uyruğundaki kişiler toplanarak esir kamplarına gönderilecektir. Çünkü bunları, hava hücumları dolayısıyla sinirlenen ve giderek asabileşen sivil halkın olası tecavüzlerinden başka korumanın yolu yoktur. Bugüne kadar bu korumayı güvenlik güçleri ancak büyük gayret ve çaba göstererek sağlayabilmişlerdir.” Çok ilginç ve ibretlik olan bu mektup-nota, Enver Paşa’nın kifayetsiz muhteris özelliklerini göstermesi bakımından önemlidir. Yine 31 Ağustos 1918 günü Bozcaada’daki müttefiklerin Gliki meydanına bu mektup-nota atıldı. Ancak İstanbul’a hava saldırılarının devam etmesi bunun İngilizlerce hiç önemsemediğinin göstergesiydi.

20/21 Eylül 1918 gecesi sayısı belirlenemeyen İngiliz-Fransız uçakları Şarköy üzerinde tespit edilerek İstanbul’u uyarma fırsatı kullanılmıştı. Vaktinde verilen alarm sayesinde düşman uçaklarına ciddi savunma ateşi açıldı. Filo şiddetli savunmayı beklemediği için dağılırken, bomba atamadan geri döndüler. Uçaklardan biri Kartal üzerinde isabet alarak denize düştü. Uçucular kurtarılarak esir alındı.

Müttefiklerin İstanbul’a havadan saldırıları arttıkça İstanbul gazeteleri, havacılığımızın hiçbir iş görmediğini alayla yazmaları, kamuoyunda değişik fikirlerin gelişmesine neden olmuştu. İstanbul halkı havadan atılan bombalar kadar, uçaklardan açılan makineli tüfek kurşunlarından da çok korkmaktaydılar. Yine evlere düşen bombalar tedirginlik, korku ve paniği arttıran başka bir etkendi. I. Dünya savaşının sonlarına yaklaşıldığı Ekim 1918’de İngilizlerin İstanbul’a havadan saldırıları da çoğaldı. Bu uçuşlarda daha çok psikolojik yıpratma amacı güdüldüğünden, saldırıya katılan uçak sayısında pek artış olmadı. Saldırılarda esas hedefi yok etme yerine, çok değişik hedeflere bir-iki bomba atmakla yetiniliyordu. Yerden açılan savunma ateşinden çok etkilenmemek için İngilizler bombaları çok yüksekten atılınca, hedeflerden çok çevredeki sivil yaşam zarar görüyordu.

18 Ekim 1918 günü sabah 11.30 civarında yedi uçaklık bir İngiliz filosunun İstanbul rotasında olduğu haberi ulaştı. Ancak İstanbul üzerine altı uçak varabilmişti. Bir uçak adalar üzerinden Haydarpaşa’ya yöneldi. Attığı bombalar Moda ve civarına düştü. Diğer uçaklar Ayastefanos-Beyazıt-Sirkeci rotasını takip ederek Üsküdar’dan geriye döndüler. Bu arada attıkları bombalar Saraçhanebaşı, Sultanhamam ve Üsküdar’a düştü. Sadece Sultanhamam’da 35 kişi ölürken, 31 kişi de yaralandı. 9. Harp Tayyare bölüğünden V. Hürkuş Nieuport 17 ve Başçavuş Halil, Albatros D-III tipi uçaklarla havalandılar. İngilizlerin dönüş yolunda sadece Vecihi Hürkuş temas sağladı. Ancak makineli tüfeği tutukluk yaptığı için başarılı olamazken, diğer uçak da İngilizleri yakalayamadı ve geri döndü.

Aynı gün öğleden sonra beş uçaklık bir İngiliz filosu İstanbul’a geldi. Hedefleri Beyazıt’taki Harbiye Nezareti ve İstinye koyundaki Yavuz zırhlısı idi. Yine atılan bombalar hedefe isabet etmeyip Vefa, Unkapanı ve Beyazıt semtlerine düştü. Bu saldırıda da sivillerden 19 kişi ölmüş, biri ağır olmak üzere epeyce yaralı verilmişti. Alarm ile 9. Harp Tayyare bölüğünden üç uçak havalanmış ancak İngilizleri yakalayamamışlardı. Her iki saldırı sonucu toplam 51 kişi ölürken 97 kişi de yaralanmıştı. Bu saldırılarda Osmanlı devletini teslim olmaya çağıran bildiriler de atılmıştı. Yine bazı kaynaklarda Makriköy (Bakırköy) civarında uçaksavar ateşiyle İngilizlerin bir uçağının düşürüldüğü belirtilmesine rağmen askeri kaynaklarda bu bilgi yer almamaktadır.

25 Ekim 1918 Pazar günü beş İngiliz uçağının İstanbul’a uçtuğu telefon ve telgrafla bildirildi. Bu kez hemen 9. Harp Tayyare bölüğü aranarak olay bildirildi. Bölükten beş uçak İngilizleri karşılamak için 13.15’te havalandı. Osmanlı görev kolu Yüzbaşı Fazıl, V. Hürkuş, Avusturyalı Max Suchin, Alman Teğmen Kretzner ve yine Alman Teğmen Dickmann’dan oluşmuştu. Osmanlı kolunun, dört ayrı uçak tipiyle değişik ve ilginç bir yapısı vardı. Fazıl Bey Albatros D.III , Vecihi Bey Nieuport XIII, Avusturyalı Pilot Halberstad D.V tipi ve Almanlarda ise Fokker D.VII tipinde uçaklar vardı. Kalkıştan sonra kol dağılmış; Yüzbaşı Fazıl Üsküdar civarına, iki Alman İstanbul’un kuzeyine Karadeniz sahiline, V. Hürkuş Çekmece-Bakırköy civarında uçarken, Avusturyalı Max, motor arızası nedeniyle geri dönüp inmişti. Kalkıştan bir saat 20 dakika sonra V. Hürkuş, yakıtının azalmasıyla geriye dönerek Ayastefanos’a indiğinde İngilizler henüz görünmemişlerdi. Fazıl Bey havada tek başına uçarken İngilizler 14.45’te Marmara denizi üzerinden İstanbul’a yaklaştılar. İngiliz filosu De-Havilland 9 tipi iki makineli tüfekleri ve rasıtlı uçaklardan oluşmuştu. Üsküdar civarında uçan Fazıl Bey beşli kolun arasına saldırdı. Karşılıklı makineli tüfek atışından sonra yaralanan Fazıl Bey,  geriye dönüp zorlukla Ayastefanos’a indi. İngiliz uçakları da saldırıdan vazgeçerek geriye döndüler. Bir rasıt yaralanmış, İngiliz uçaklarında hasarlar oluşmuştu. Kuzeye açılan iki Alman pilot İngilizlere yetişemediler.

İngilizler bir daha İstanbul’a havadan saldırmamışlar, ardından 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros ateşkes antlaşmasıyla İstanbul’a saldırı uçuşları tamamen sona ermişti.

Devam edecek…