'PİLOT YORGUNLUĞU' İÇİN ÖNLEMLER

Yapay zekâ teknolojisinin havacılıkta kullanım alanları hızla yaygınlaşırken, pilotların yorgunluk ve uyku hâliyle mücadele edebilmesi için yeni çözümler geliştiriliyor. Honeywell Aerospace ve HarmonEyes şirketleri, kokpit güvenliğini artırmaya yönelik kamera ve göz takibi tabanlı sistemlerini tanıttı.

Honeywell’in “Pilot Durum İzleme Sistemi”

Pilot yorgunluğu uzun süredir havacılık güvenliği açısından kritik bir sorun olarak görülüyor. İngiliz Havayolu Pilotları Birliği’nin 2013 yılında yaptırdığı araştırmaya göre, pilotların yüzde 56’sı görev sırasında uykuya daldığını, yüzde 29’u ise uyandığında yardımcı pilotunun da uyuduğunu belirtti.

Honeywell, Avrupa Birliği destekli SESAR-3 DARWIN projesi kapsamında geliştirdiği “Pilot State Monitoring” (Pilot Durum İzleme) sistemiyle bu soruna çözüm arıyor. Sistem, kokpitte yer alan kameralar aracılığıyla pilotların yüz ifadelerini ve göz hareketlerini yapay zekâ ile analiz ederek uyku hâlini veya olası sağlık sorunlarını tespit ediyor.

Çekya’nın Brno kentindeki Ar-Ge merkezinde yapılan tanıtımda, Honeywell yetkilileri sistemin göz kırpma sıklığı, göz kapalı kalma süresi, esneme ve baş pozisyonu gibi verileri her 30 saniyede bir işlediğini açıkladı. Yapay zekâ algoritması, pilotun uykulu, tamamen uyumuş veya başka bir nedenle görev dışı kaldığını belirleyebiliyor.

Uyarılar ve Gizlilik

Sistem, pilotları sesli uyarılarla dikkatli olmaya teşvik ediyor. Honeywell, gizlilik amacıyla bu verilerin kaydedilmediğini vurguluyor. Akıllı saat gibi giyilebilir cihazlarla yapılan denemeler ise veri paylaşımı ve kullanım kolaylığı açısından sınırlı bulundu.

Testler Honeywell’in Beech Bonanza, Falcon F900 ve Boeing 757 uçaklarında başarıyla gerçekleştirildi. 2025’te kapsam genişletilerek Embraer 170 üzerinde denemeler yapıldı. Ayrıca ismi açıklanmayan bir havayolu şirketi, sistemi 18 aydır Airbus A321 filosunda test ediyor. DARWIN projesinin 2026’da tamamlanmasıyla sistemin ticari kullanıma girmesi bekleniyor.

HarmonEyes’in Yapay Zekâ ile 'Bilişsel Yük' Tahmini

HarmonEyes ise göz takibi teknolojisini yapay zekâ ile birleştirerek pilotların bilişsel yükünü, yorgunluk seviyesini ve hareket hastalığını önceden tahmin edebilen bir yazılım geliştirdi. Sistem, göz hareketlerinden elde edilen verileri anlık olarak işliyor ve geçmiş kayıtları saklamıyor.

Şirket, 15 milyonun üzerinde göz hareketi kaydını yapay zekâ modelleri için kullanarak pilotların zihinsel kapasitesini ölçebilen algoritmalar geliştirdi. Bu sayede, pilotun aşırı bilişsel yüklenmeye yaklaşması önceden tahmin edilerek gerekli müdahaleler yapılabiliyor.

NASA, askeri kurumlar, havayolları ve Formula 1 sürücü eğitim programlarıyla iş birliği yapan HarmonEyes, gelecekte bu teknolojiyi eğitim ve işe alım süreçlerinde de kullanmayı hedefliyor.

Kaynak: ainonline.com