ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 23 Eylül Çarşamba günü İran havayolu şirketlerinin tüm uluslararası faaliyetlerinin durdurulacağını söyledi.
Bessent, İran uçaklarına havalimanlarında yakıt, yer hizmetleri, bilet satışı gibi ‘hizmetlerin verilmemesiyle’ yaptırımın uygulanacağını belirtti.
Bakanın sözleri şöyle:
“23 Eylül’de tüm İran havayolları dünya çapında durdurulacak. Bunu nasıl yapacağız? Eğer iniş yaparlarsa, onlara yakıt veya yer hizmeti veremezsiniz, bilet satamazsınız; aksi takdirde dolar sisteminin dışına itilirsiniz.”
23 Eylül neden kritik?
ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), 8 Eylül’de daha önce yaptırım listesinde olmayan 27 İran havayolunu yaptırım kapsama almıştı. Aynı gün İran hava sahası üzerindeki uçuşlara ve bazı sivil havacılık işlemlerine izin veren lisanslar askıya alındı. Bu işlemlerin kapatılması için son tarih 23 Eylül olarak belirlendi.
Bessent’in sözleri bu tarihi, yabancı havalimanları, yakıt şirketleri ve bilet satıcılarına yönelik açık bir uyarıyla birleştirdi. ABD’ye göre İran uçaklarına yakıt, yer hizmeti veya bilet sağlayan kuruluşlar “kolaylaştırıcı” sayılacak ve Amerikan finans sisteminden koparılabilecek.
Hangi şirketler listede?
Kapsama alınan şirketler arasında Iran Air Tour, Iran Aseman Airlines, Qeshm Air, Kish Airlines, Sepehran Airlines ve Varesh Airlines bulunuyor. Mahan Air ise uzun süredir ABD yaptırımı altında.
Washington, bu şirketlerin silah, personel ve yasadışı kargo taşıdığını öne sürüyor. İran sivil havacılığı yıllardır yaptırımlar nedeniyle yeni uçak ve yedek parça almakta zorlanıyordu. Yeni adım, uluslararası uçuşları daha da kısıtlamayı amaçlıyor.
Ne anlama geliyor?
Bessent’in “dünya çapında durdurulacak” ifadesi, ABD’nin her İran uçağını fiziksel olarak yere indireceği anlamına gelmiyor. Mekanizma ikincil yaptırım tehdidi. Dolar takas sistemine erişimini kaybetmek istemeyen havalimanları ve şirketlerin hizmet vermeyi bırakıp bırakmayacağı merak ediliyor.
