Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık alanındaki dönüşümünü desteklemek amacıyla hazırlanan Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında tanıtıldı.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Türk Hava Yolları (THY) ve Boeing tarafından geliştirilen ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı himayelerinde açıklanan Türkiye’nin ilk SAF Yol Haritası, Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı üretimine yönelik hammadde kaynaklarını, üretim teknolojilerini, mevcut altyapısını ve pazar ihtiyaçlarını değerlendirerek yerli bir SAF ekosisteminin geliştirilmesine yönelik aşamalı bir yaklaşım sunuyor.
Çalışma, havacılık sektörünün karbon emisyonlarını azaltmasına katkı sağlamayı ve Türkiye’nin “2053 Net Sıfır Emisyon” hedefini desteklemeyi amaçlıyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yol haritasının tanıtımı kapsamında yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:
"Türkiye olarak 2053 Net Sıfır Emisyon hedefimiz doğrultusunda ulaştırmanın bütün modlarında yeşil dönüşümü kararlılıkla sürdürüyoruz. Havacılıkta yeni nesil uçak teknolojilerini, operasyonel verimliliği ve sürdürülebilir havacılık yakıtlarını önceliklendiriyoruz. Sürdürülebilir havacılık yakıtları, mevcut uçak teknolojileriyle uyumlu kullanım imkânı sunarken yaşam döngüsü boyunca sera gazı emisyonlarının azaltılmasına önemli katkı sağlayabilecek çözümlerden biri.”
2050 yılında SAF kullanımının 5 milyon tonun üzerinde olması öngörülüyor
Havacılık sektöründeki büyümeye paralel olarak Türkiye’nin yıllık jet yakıtı talebinin 2050 yılına kadar 10 milyon tona ulaşması öngörülüyor.
Geleneksel jet yakıtına kıyasla yaşam döngüsü boyunca karbon emisyonlarını yüzde 80’e kadar azaltabilen sürdürülebilir havacılık yakıtları, mevcut uçaklar ve yakıt altyapısıyla kullanılabilmeleri sayesinde havacılık sektörünün karbon emisyonlarını azaltmasında önemli bir rol oynuyor.
Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası, 2050 yılı için iki farklı dönüşüm senaryosunu değerlendiriyor. İlk senaryoda, toplam jet yakıtı talebinin yüzde 50’sinin, yaklaşık 5 milyon tonunun, sürdürülebilir havacılık yakıtlarından karşılanması ele alınıyor. Avrupa Birliği’nin ReFuelEU Aviation düzenlemesiyle uyumlu daha iddialı ikinci senaryoda ise bu oranın yüzde 70’e, yaklaşık 7 milyon tona ulaşması öngörülüyor.
Çalışma, yüzde 50’lik senaryoda dahi Türkiye’de yerli bir sürdürülebilir havacılık yakıtı pazarının geliştirilmesinin bu sanayinin büyümesini destekleyebileceğini ve Türkiye’nin havacılık yakıtında dışa bağımlılığı önemli ölçüde azaltarak yaklaşık 655 bin kişilik ek istihdam potansiyeli yaratabileceğini ortaya koyuyor.
İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası’nın Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık hedefleri açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek şöyle dedi:
“İTÜ olarak 81 projemizle COP31 sürecine güçlü bir bilimsel katkı sunuyoruz. Araştırma çalışmalarına liderlik ettiğimiz Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası’nı da bu yaklaşımın havacılık alanındaki güçlü örneklerinden biri olarak görüyoruz. Yerli SAF üretiminin gelişmesini; havacılığın karbon emisyonlarının azaltılmasının yanında enerji arz güvenliği, teknoloji geliştirme kapasitesi ve nitelikli insan kaynağı açısından da önemsiyoruz. Bu yol haritasının Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefine ve sürdürülebilir havacılık alanında güçlü bir üretim ve teknoloji ekosisteminin oluşmasına katkı sağlayacağına inanıyorum.”
Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker ise şunları söyledi:
“Türk Hava Yolları olarak, 2050 yılında karbon nötr bir havayolu olma hedefimiz doğrultusunda sürdürülebilir havacılık yakıtlarının kullanımını artırırken, bu alanda yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesini de stratejik bir öncelik olarak görüyoruz. İlk kez 2022 yılında uçuşlarımızda kullanmaya başladığımız sürdürülebilir havacılık yakıtlarının tedarikini güvence altına almak amacıyla iş birlikleri geliştiriyor, yeni fırsatları değerlendiriyoruz. Bugün açıklanan Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası’nı, ülkemizin sahip olduğu kaynakların katma değere dönüştürülmesi, dışa bağımlılığın azaltılması ve Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı üretiminde bölgesel bir merkez hâline gelmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriyoruz. Kamu, özel sektör ve akademi arasındaki güçlü iş birliğiyle hayata geçirilecek bu dönüşümün, Türk havacılığının küresel rekabet gücünü artıracağına ve ülkemizin 2053 net sıfır emisyon hedefine önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.”
Boeing Türkiye ve Orta Asya Genel Müdürü Ayşem Sargın, Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı alanındaki potansiyeline dikkat çekerek şunları söyledi:
“Türkiye, stratejik konumu ve güçlü havacılık ekosistemiyle küresel havacılıkta önemli bir yere sahip. Bu güçlü büyümeyi sürdürülebilir kılmak için karbon emisyonlarının azaltılması kritik önem taşıyor. Boeing olarak hedefimiz 2030 yılına kadar uçaklarımızda sürdürülebilir havacılık yakıtlarını yüzde 100 oranında kullanılır hale getirmek. Bugün Türkiye, havacılık pazarının derinliğiyle, rafinaj altyapısı ve endüstriyel işleme kapasitesiyle sürdürülebilir havacılık yakıtları alanında küresel bir oyuncu olarak konumlanma fırsatına sahip. Açıkladığımız SAF Yol Haritası, Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıt üretim potansiyelini ortaya koyarken, bu alandaki gelişimi için de stratejik bir çerçeve çiziyor. Kurulmasına öncülük ettiğimiz Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Platformu’nun çatısı altında hazırladığımız bu Yol Haritası’nın Türkiye’nin “2053 Net Sıfır Emisyon” vizyonunu güçlendireceğine ve Türk havacılığının küresel rekabetçiliğine katkı sağlayacağına yürekten inanıyoruz.”
Türkiye’nin 2053 hedefine yönelik dört aşamalı yol haritası
Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası, 2053 yılına kadar üretim teknolojilerinin ve tedarik zincirlerinin aşamalı olarak geliştirilmesini öngörüyor. Dört aşamadan oluşan plan, Türkiye’nin havacılıkta net sıfır emisyon hedefine katkı sağlamanın ötesinde, uzun vadeli enerji arz güvenliğini de desteklemeyi amaçlıyor. Yol Haritası’nda 2035 yılına kadar yerli SAF üretiminin başlaması ve tarımsal atıkların üretime kazandırılması öngörülürken, 2053 yılına kadarki aşamalarda da üretim kapasitesinin genişletilmesi ve ileri üretim teknolojilerinin devreye alınması hedefleniyor.
Sürdürülebilir havacılığın geleceği için sektörler arası iş birliği
Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası, 2023 yılında Boeing, Türk Hava Yolları ve İstanbul Teknik Üniversitesi öncülüğünde kurulan Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Platformu’nun hedeflerini destekleyen önemli bir çalışma niteliği taşıyor.
Platform, kuruluşundan bu yana Türkiye’de havacılık, enerji ve araştırma alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda öncü kuruluşla birlikte sürdürülebilir havacılığın geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütüyor.
Geniş bir paydaş grubunun katkılarıyla hazırlanan yol haritasının araştırma çalışmalarına İstanbul Teknik Üniversitesi öncülük etti. Çalışmalar kapsamında İTÜ, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) tarafından desteklenen ICF Consulting ile birlikte Türkiye için hammadde kaynaklarının analizini gerçekleştirdi. Boeing çalışmaya hem “Cascade İklim Etki Modeli”nin kullanımı hem de küresel uzmanlığıyla analizlerin doğrulanmasına ve desteklenmesine katkıda bulundu. Türk Hava Yolları operasyonel bilgi ve deneyimini paylaşırken, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ise sektörel uzmanlık, veri ve yönlendirme desteği sağladı.
Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı alanındaki potansiyelinin değerlendirilmesi ve yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesi için ortak bir çerçeve sunan Türkiye SAF Yol Haritası, kamu kurumları, havacılık sektörü, sanayi ve akademi arasındaki iş birliğini güçlendiren örnek bir çalışma olarak da öne çıkıyor.
